Egzamin składa się z dwóch osobnych części, każda badająca zupełnie inny rodzaj kompetencji. Część I (Sprawdzian Umiejętności) sprawdza zdolności analityczne i logiczne - nie jest to test wiedzy encyklopedycznej. Część II (Sprawdzian Wiedzy) obejmuje 6 dziedzin wiedzy o państwie i administracji. Zrozumienie tej różnicy jest punktem wyjścia skutecznego przygotowania.
Zakres oparty na strukturze postępowania kwalifikacyjnego organizowanego przez Szef Służby Cywilnej / KSAP. Szczegółowe wytyczne każdorazowo publikowane na gov.pl/web/sluzbacywilna.
Sprawdzian Umiejętności bada zdolności analityczne i logiczne. Odpowiedź na pytanie zależy od rozpoznania schematu rozumowania - nie od zapamiętanych faktów. To dobra wiadomość: tych umiejętności można się nauczyć przez ćwiczenie typów, a nie przez wkuwanie treści. W edycji 2026 ta część liczyła 60 pytań (60 minut).
KSAP dzieli sprawdzian na cztery kategorie zadań. W obrębie każdej z nich zadanie może przyjąć kilka form - poniżej opisujemy kategorie razem z formami, które pojawiają się w materiałach i na samym egzaminie.
Zadania o relacjach między pojęciami: trzeba ustalić, jaka zależność łączy podaną parę słów, i przenieść ją na nową parę. Sprawdzają rozumienie relacji semantycznych, kategoryzacji i wieloznaczności języka - nie zasób słownictwa.
Formy: analogia słowna–macierz (uzupełnienie brakującego elementu matrycy pojęć, „A jest do B jak C jest do ?"), analogia zdaniowa (wybór pary odwzorowującej tę samą logikę) oraz wspólny wyraz (słowo łączące zestaw pojęć przez wspólne znaczenie lub kategorię nadrzędną).
Zadania abstrakcyjno-wizualne, w których regułę trzeba odczytać z samych kształtów. Sprawdzają myślenie abstrakcyjne i rozpoznawanie wzorców - treść nie niesie tu żadnej podpowiedzi językowej.
Formy: brakująca figura (uzupełnienie pustego pola macierzy, czyli wnioskowanie o regule transformacji) oraz niepasująca figura (wskazanie zestawu, który jako jedyny od reguły odstaje). To dwa różne polecenia: pierwsze każe regułę odtworzyć, drugie - wykryć jej złamanie.
Wnioskowanie z podanych przesłanek: kandydat wskazuje wniosek, który z nich wynika, albo ten, który nie wynika. Sprawdzają poprawność rozumowania dedukcyjnego i odporność na pułapki logiczne - zdanie brzmiące prawdziwie nie musi wynikać z przesłanek.
Formy: sylogizm na pełnych zdaniach (przesłanki osadzone w kontekście), sylogizm na literach (ten sam schemat na gołych symbolach, bez podpowiedzi ze znaczenia słów) oraz relacje porządkujące (łańcuchy nierówności typu „A > B", „B ≥ C", z których trzeba ułożyć kolejność).
Opis KSAP brzmi: zadania, w których trzeba ustalić konkretną zależność pomiędzy danymi zaprezentowanymi na wykresie, w tabeli lub w tekście. Kluczowe słowo to pomiędzy danymi - odpowiedź rozstrzyga się odczytem, nie wiedzą o świecie.
Formy: zadanie numeryczne (proporcje, procenty, sekwencje liczbowe, tabela z brakującą wartością - kalkulator niedostępny) oraz analiza wykresu (wskazanie zdania, które jako jedyne jest prawdziwe wobec danych; dystraktory to fałszywe odczyty, obalalne palcem na wykresie).
Metodę podpowiadają same materiały KSAP: przeanalizuj po kolei prawdziwość każdej odpowiedzi, zamiast szukać jej od razu.
Sprawdzian Wiedzy obejmuje 6 dziedzin. W edycji 2026 zawierał łącznie 90 pytań (90 minut). Materiał wyznacza ogłoszenie Szefa Służby Cywilnej - aktualne szczegółowe wytyczne zawsze sprawdzaj na gov.pl/web/sluzbacywilna.