Zgłoszenie naruszenia prawa od razu na zewnątrz, z pominięciem procedury u pracodawcy - tu intuicja i ustawa się rozjeżdżają.
Pytanie
Pracownik dysponujący informacją o naruszeniu prawa w swoim zakładzie pracy chce dokonać zgłoszenia zewnętrznego. Zgodnie z ustawą o ochronie sygnalistów może to zrobić:
Ustawa nie wprowadza obowiązkowej sekwencji kanałów: sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego bez uprzedniego zgłoszenia wewnętrznego - wybór kanału należy do niego. To częsty błąd intuicyjny (przekonanie o konieczności wyczerpania ścieżki wewnętrznej), który pytanie celowo testuje.
Intuicja podpowiada drogę służbową: najpierw u siebie, dopiero potem na zewnątrz - i wariant B ("dopiero po wyczerpaniu procedury wewnętrznej") brzmi jak oczywisty porządek rzeczy. Ustawa świadomie tego nie wymaga: wybór kanału należy do sygnalisty. Dystraktor C jest dodatkowo podchwytliwy, bo Rzecznik Praw Obywatelskich faktycznie występuje w tym samym artykule (art. 30 ust. 2) - ale jako organ PRZYJMUJĄCY zgłoszenie, nie jako ten, który wydaje zgodę. Wariant D myli zgłoszenie zewnętrzne z ujawnieniem publicznym, które ustawa reguluje osobno (rozdział 5).
Art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów: "Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego bez uprzedniego dokonania zgłoszenia wewnętrznego." Ust. 2: "Zgłoszenie zewnętrzne jest przyjmowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich albo organ publiczny."